Schilderij taxeren: zo bepaal je de waarde van een schilderij

Schilderij taxeren: zo werkt het in het kort

Hangt er een schilderij aan de muur waarvan je niet weet wat het waard is? Of erf je een kunstcollectie? Dan zijn er drie manieren om de waarde te achterhalen. Ze verschillen in kosten, zekerheid en doel.

• Gratis inschatting. Een specialist van een veilinghuis bekijkt je foto's en zegt wat het werk op een veiling kan opbrengen. Dat is een indicatie, geen rapport.
• Betaalde taxatie. Een registertaxateur legt de waarde schriftelijk vast voor een doel: verzekering, nalatenschap of verdeling.
• Eigen onderzoek. Zoek wat werk van dezelfde kunstenaar echt opbracht. Het blok met echte eindbiedingen bovenaan deze pagina toont resultaten uit veilingen die Geveild volgt. Dat zijn eindbiedingen, geen vraagprijzen.

Begin bijna altijd met een gratis inschatting. Die vertelt je of het werk bijzonder genoeg is voor een betaald rapport. Voor een decoratief schilderij zonder bekende maker is een rapport van een paar honderd euro vaak niet de moeite waard. Voor een werk van een gezochte kunstenaar wel.

Welke waarde heb je nodig? Verkoopwaarde, vervangingswaarde of waarde in het economisch verkeer

Een taxatie is altijd een taxatie voor een doel. Hetzelfde schilderij kan op papier verschillende bedragen hebben. Het Verenigd Register van Taxateurs (VRT) onderscheidt in zijn leidraad voor kunst en antiek onder meer deze waardebegrippen:

De vervangingswaarde ligt meestal hoger dan de veilingwaarde. Wie een vergelijkbaar werk opnieuw wil kopen, betaalt bij een galerie of veiling extra kosten en marges. Voor de erfbelasting is weer de waarde in het economisch verkeer leidend. Vraag dus een rapport voor het juiste doel.

Een gratis inschatting van een veilinghuis gaat altijd over de veilingwaarde. Kunstveiling.nl zegt in zijn uitleg over taxaties bijvoorbeeld alleen de veilingwaarde te taxeren. Je verzekeraar of de Belastingdienst neemt zo'n inschatting niet als bewijs aan.

Schilderij gratis laten inschatten: waar en hoe

Voor een gratis inschatting kun je terecht bij veilinghuizen en online platforms die kunst veilen. Zij beoordelen of je werk geschikt is voor hun veilingen en wat het kan opbrengen.

Wie doet gratis inschattingen van schilderijen?

• Venduehuis Den Haag: foto's per mail. Een mondelinge inschatting op kantoor of online is gratis voor een beperkt aantal objecten; reken op ongeveer twee weken voor een antwoord.
• Kunstveiling.nl: alleen kunst en design, en alleen de veilingwaarde.
• Bernaerts in Antwerpen: gratis schatting op foto, met antwoord binnen ongeveer een week.
• Lempertz: via een formulier met maximaal tien foto's. In 2026 hield Lempertz ook taxatiedagen in Brussel (2 en 3 september) en Amsterdam (4 september).
• Hessink's: een gratis veilingschatting, naast betaalde verzekerings- en boedeltaxaties.
• Catawiki: een expert beoordeelt je werk virtueel. Dat is volgens Catawiki geen formele taxatie.

Daarnaast zijn er taxatiedagen. De Federatie TMV hield bijvoorbeeld op 12 oktober 2024 een Nationale Dag van Waarde in het Zilvermuseum in Schoonhoven, met zes gecertificeerde taxateurs en maximaal drie objecten per bezoeker. Heritage Auctions Europe hield op 2 juni 2026 een gratis taxatiedag in Museum Sophiahof in Den Haag, waar ook kunst welkom was. Houd zulke dagen in de gaten als je liever iemand persoonlijk spreekt.

Wat stuur je mee?

Kunstveiling.nl vraagt bij een aanvraag om de signatuur, het editienummer, etiketten en de achterzijde. Dat is een goede lijst voor elk huis:

• De hele voorkant, recht van voren, zonder lijstglans of flits. Een foto met lijst en een zonder lijst als dat kan.
• Een close-up van de signatuur en eventuele datering.
• De volledige achterkant: doek of paneel, spieraam, stempels, etiketten, inscripties en zegels.
• Bij grafiek: het editienummer, bijvoorbeeld 12/50, en de handtekening in potlood.
• De maten van het werk zelf, zonder lijst.
• Elke schade: craquelé, scheuren, deuken, verkleuring, restauraties.
• Wat je weet over de herkomst: aankoopbon, galerie, oude veilingcatalogus, tentoonstelling, eerdere eigenaren.

Betaalde taxatie van een schilderij: kosten en registertaxateur

Een betaalde taxatie heb je nodig als iemand anders op de waarde moet kunnen vertrouwen: je verzekeraar, de Belastingdienst of je mede-erfgenamen. De taxateur maakt dan een rapport met beschrijving, foto's, het waardebegrip en de onderbouwing.

Wat kost een taxatie? Voorbeelden van gepubliceerde tarieven

Bronnen: de taxatietarieven van Venduehuis, de tarievenlijst 2026 van Lengkeek en de voorwaarden van Bernaerts. Bij Bernaerts krijg je de 3% terug als je binnen een jaar daar laat veilen; de verkoopcommissie is dan 12% in plaats van 15%. Een expertise aan huis is bij Bernaerts gratis als er daarna geveild wordt. Bij Venduehuis is een mondelinge inschatting op kantoor of online gratis voor een beperkt aantal objecten. Tarieven kunnen wijzigen: vraag altijd vooraf een offerte. Bij een taxatie van schilderijen per uur loont het om alles vooraf klaar te leggen: foto's, maten en herkomstpapieren. Dan gaat de tijd naar het beoordelen, niet naar zoeken.

Hoe vind je een goede registertaxateur?

In Nederland is "taxateur" een vrij beroep. De overheid stelt geen eisen, en de beëdiging van taxateurs en veilinghouders is vervallen. Iedereen mag zich dus taxateur noemen. Let daarom op registratie:

• Federatie TMV, opgericht in 1951, met ruim 300 leden. Een RegisterTaxateur legt een examen af, wordt gecertificeerd door Hobéon, haalt verplichte bijscholingspunten en wordt elke vijf jaar opnieuw gecertificeerd (informatie over Federatie TMV).
• VRT, het Verenigd Register van Taxateurs, met een kamer Kunst & Antiek. De VRT-leidraad Kunst en Antiek vraagt een schriftelijke opdracht, een bezoek ter plaatse en een registertaxateur met het juiste specialisme.

Vraag welk specialisme de taxateur heeft. Een taxateur van inboedels is niet automatisch deskundig in oude meesters, moderne kunst of grafiek. Voor de Belastingdienst of een verzekeraar is een taxateur zonder register een risico: het rapport moet overtuigen als iemand de waarde betwist.

Wat moet er in een taxatierapport staan?

Volgens de VRT-leidraad vermeldt een rapport per schilderij ten minste de naam van de kunstenaar met geboorte- en sterfjaar, de maten, het materiaal en de herkomst. Ontbreekt dat, vraag dan om aanvulling. Een rapport met alleen "schilderij, landschap, gesigneerd" en een bedrag overtuigt niemand.

Wat bepaalt de waarde van een schilderij?

Volgens Kunstveiling.nl over de waarde van schilderijen spelen deze factoren de hoofdrol:

• Vraag en aanbod. Hoeveel verzamelaars zoeken werk van deze kunstenaar, en hoeveel komt er op de markt?
• Reputatie van de kunstenaar. Een bekende naam met musea en tentoonstellingen weegt zwaar.
• Recente veilingresultaten. Wat brachten vergelijkbare werken van dezelfde maker de laatste tijd op?
• Conditie. Scheuren, verfverlies, vergeling van vernis en zware restauraties drukken de prijs.
• Afmetingen. Formaat telt mee, maar groter is niet altijd beter: het moet ook passen bij wat kopers van deze kunstenaar zoeken.
• Voorstelling. Binnen het werk van één kunstenaar zijn sommige onderwerpen gewilder dan andere.

Daarnaast telt de techniek. Een origineel olieverfschilderij is iets anders dan een litho of zeefdruk in oplage, en dat is weer iets anders dan een reproductie. Kijk met een vergrootglas: een raster van puntjes wijst op een druk. Twijfel je, lees dan in de gids schilderij verkopen hoe je een origineel van een reproductie onderscheidt.

Signatuur, etiketten en achterkant: wat ze vertellen en de rode vlaggen

De achterkant van een schilderij is vaak informatiever dan de voorkant. Taxateurs draaien een werk altijd om.

Signatuur

Een signatuur helpt bij het toeschrijven, maar bewijst niets op zichzelf. Signaturen kunnen later zijn toegevoegd of nagemaakt, en veel goede schilderijen zijn juist niet gesigneerd. Een taxateur vergelijkt de signatuur met bekende voorbeelden en kijkt of hij in de verflaag zit of erbovenop.

Etiketten, stempels en inscripties

• Etiketten van galeries, tentoonstellingen of veilinghuizen vertellen iets over de geschiedenis van het werk. Ze zijn bewijs van herkomst. Haal ze nooit weg.
• Stempels van leveranciers op doek of spieraam kunnen helpen bij het dateren.
• Merken en brandmerken op paneel of koper. Panelen en koperplaten van oude Nederlandse en Vlaamse schilderijen dragen soms merken van de makers van die dragers. Het RKD heeft daar een database van merken en brandmerken voor, die bij datering helpt.
• Inscripties met titel, jaartal of adres van de kunstenaar, geschreven op de achterkant.

Rode vlaggen

• Een bekende naam op een werk dat qua stijl of kwaliteit niet bij die kunstenaar past.
• Een signatuur die duidelijk frisser of anders van kleur is dan de rest van de verf.
• Een "origineel" met een regelmatig puntjesraster onder het vergrootglas.
• Een oud ogend werk op een nieuw doek of spieraam, zonder sporen van ouderdom.
• Een taxatie door iemand die het werk meteen zelf wil kopen. Laat dan eerst een onafhankelijke partij kijken.
• Een taxateur zonder register, terwijl het rapport voor de fiscus of verzekeraar bedoeld is.

Onbekende termen als craquelé, spieraam of toeschrijving vind je in het veilingwoordenboek.

Stappenplan: een schilderij laten taxeren

1. Bepaal je doel. Verkopen, verzekeren of een erfenis afhandelen? Dat bepaalt of een gratis inschatting volstaat of dat je een rapport nodig hebt.
2. Laat het werk zoals het is. Niet schoonmaken, niet uit de lijst halen als dat risico geeft, geen etiketten verwijderen. Verkeerd schoonmaken is onherstelbaar.
3. Fotografeer voor- en achterkant. Recht van voren, daglicht, geen flits. Close-ups van signatuur, etiketten, stempels en schade.
4. Meet het werk. Hoogte maal breedte zonder lijst, en noteer de techniek als je die weet: olieverf op doek, op paneel, aquarel, litho.
5. Zoek de kunstenaar op. Geboorte- en sterfjaar, en of er veilingresultaten zijn. Het RKD is een goed startpunt voor Nederlandse en Vlaamse kunstenaars.
6. Verzamel de herkomst. Aankoopbon, brieven, catalogi, foto's van het werk in een oud interieur.
7. Vraag twee gratis inschattingen. Vergelijk niet alleen het bedrag, maar ook de onderbouwing.
8. Vergelijk met echte resultaten. Bekijk het blok met echte eindbiedingen bovenaan deze pagina en de prijsindex kunst en antiek.
9. Laat zo nodig een rapport maken. Een registertaxateur met specialisme schilderijen, met een schriftelijke opdracht en een offerte vooraf.

Vier routes om een schilderij te laten taxeren, vergeleken

Een "gratis taxatie" bij een opkoper is in feite een inkoopbod. Vergelijk dat altijd met een onafhankelijke inschatting. Laat je niet onder druk zetten om direct te tekenen, en betaal niet voor een inschatting die je bij een veilinghuis gratis kunt krijgen.

Schilderijen in een erfenis: erfbelasting in Nederland en Vlaanderen

Schilderijen in een nalatenschap moeten voor de erfbelasting worden gewaardeerd. Ook als je ze zelf wilt houden.

Nederland

• Voor de erfbelasting geldt de waarde in het economisch verkeer op de datum van overlijden. Lees de uitleg van de Belastingdienst over de waarde van de erfenis.
• Veilingkosten mag je niet aftrekken van die waarde. Dat is het standpunt van de Kennisgroep Successiewet uit mei 2024.
• Wie een waarde stelt, moet die aannemelijk maken. Dat oordeelde de Rechtbank Gelderland op 1 september 2020. Een onderbouwd rapport van een registertaxateur is dan je sterkste bewijs.

Vlaanderen

Ook in Vlaanderen wordt de erfbelasting berekend op de waarde op de datum van overlijden. De Vlaamse overheid noemt schilderijen en juwelen uitdrukkelijk als voorbeelden van roerende goederen die meetellen (Vlaanderen.be over de erfbelasting).

Twijfel je of een werk waardevol is, laat het dan inschatten voordat je de aangifte doet. Verdeel je schilderijen onder erfgenamen, dan voorkomt een onafhankelijk rapport discussie over wie wat krijgt.

Zelf verkopen na de taxatie

Weet je wat je schilderij ongeveer waard is en wil je het verkopen? De gids schilderij verkopen zet de routes op een rij, met kosten, volgrecht, export en de voorbereiding van je inzending.

Wil je eerst de markt volgen? In de prijsindex kunst en antiek zie je hoe prijzen zich ontwikkelen, en in de categorie kunst en antiek wat er nu wordt geveild. Via opgeld en btw bij veilingen begrijp je waarom een koper meer betaalt dan het hamerbod.

Wil je juist kunst kopen? Lees dan de gids kunst kopen.