Antiek en inboedel taxeren: zo bepaal je wat het waard is

Antiek taxeren: zo werkt het in het kort

Een kast vol servies, een staande klok, wat zilver en een paar Delftse borden. Wie een huis leegmaakt of een erfenis afhandelt, wil weten wat waardevol is en wat niet. Je hebt drie manieren om daarachter te komen.

• Gratis inschatting. Een specialist van een veilinghuis bekijkt foto's of het object zelf en zegt wat het op een veiling kan opbrengen. Dat is een indicatie, geen rapport.
• Betaalde taxatie. Een registertaxateur legt de waarde schriftelijk vast voor een doel: verzekering, nalatenschap of verdeling. Bij een hele inboedel heet dat een boedeltaxatie.
• Eigen onderzoek. Kijk wat vergelijkbare stukken echt opbrachten. Het blok met echte eindbiedingen bovenaan deze pagina toont resultaten uit veilingen die Geveild volgt. Dat zijn eindbiedingen, geen vraagprijzen.

Bij een inboedel is de slimste volgorde: eerst schiften, dan inschatten, dan pas verkopen of verdelen. In veel huizen zit een groot deel gebruiksgoed met weinig marktwaarde, en een paar stukken die apart aandacht verdienen. Een taxateur of veilinghuis helpt je die stukken te vinden voordat ze bij de kringloop of een opkoper belanden.

Welke waarde heb je nodig? Verkoopwaarde, vervangingswaarde of waarde in het economisch verkeer

Een taxatie is altijd een taxatie voor een doel. Hetzelfde stuk kan op papier verschillende bedragen hebben. Het Verenigd Register van Taxateurs (VRT) onderscheidt in zijn leidraad voor kunst en antiek onder meer deze waardebegrippen:

De vervangingswaarde ligt meestal hoger dan de veilingwaarde: wie een vergelijkbaar stuk bij een antiquair koopt, betaalt diens marge. Voor de erfbelasting en een verdeling onder erfgenamen is de waarde in het economisch verkeer leidend. Vraag dus een rapport voor het juiste doel.

Een gratis inschatting van een veilinghuis gaat altijd over de veilingwaarde. Voor een verzekeraar of de Belastingdienst is dat geen bewijsstuk.

Antiek gratis laten inschatten: waar en hoe

Veel veilinghuizen geven een gratis inschatting als je overweegt bij hen te veilen. Ze doen dat op foto, op kantoor of tijdens taxatiedagen.

Wie doet gratis inschattingen van antiek?

• Venduehuis Den Haag: foto's per mail. Een mondelinge inschatting op kantoor of online is gratis voor een beperkt aantal objecten; reken op ongeveer twee weken voor een antwoord.
• Bernaerts in Antwerpen: gratis schatting op foto, met antwoord binnen ongeveer een week. Een expertise aan huis is gratis als er daarna bij hen geveild wordt.
• Hessink's: een gratis veilingschatting, en daarnaast betaalde verzekerings- en boedeltaxaties.
• Lempertz: via een formulier met maximaal tien foto's. In 2026 hield Lempertz ook taxatiedagen in Brussel (2 en 3 september) en Amsterdam (4 september).
• Catawiki: een expert beoordeelt je object virtueel. Dat is volgens Catawiki geen formele taxatie, maar een beoordeling om te kunnen veilen.

Kunstveiling.nl doet alleen kunst en design, geen antiek. Kijk ook naar taxatiedagen. De Federatie TMV hield op 12 oktober 2024 een Nationale Dag van Waarde in het Zilvermuseum in Schoonhoven, met zes gecertificeerde taxateurs en maximaal drie objecten per bezoeker. Heritage Auctions Europe hield op 2 juni 2026 een gratis taxatiedag in Museum Sophiahof in Den Haag, onder meer voor goud, zilver, sieraden en kunst.

Wat stuur je mee?

• Per object een overzichtsfoto van voor, achter en zijkanten, op een neutrale achtergrond, zonder flits.
• De onderkant: bij aardewerk en porselein de bodem met merk, bij zilver de keurtekens, bij meubels de achterkant en de binnenkant van laden.
• Close-ups van merken, signaturen, etiketten en inscripties.
• Elke schade, reparatie of restauratie apart.
• Hoogte, breedte en diepte. Bij zilver ook het gewicht.
• Wat je weet over de herkomst: van wie, sinds wanneer, oude facturen, veilingbonnen of foto's van het stuk in een oud interieur.

Bij een hele inboedel stuur je eerst een paar overzichtsfoto's per kamer en de stukken waarover je twijfelt. Een veilinghuis zegt dan of een bezoek aan huis zinvol is.

Betaalde taxatie van antiek of inboedel: kosten en registertaxateur

Een betaalde taxatie heb je nodig als iemand anders op de waarde moet kunnen vertrouwen: je verzekeraar, de Belastingdienst of je mede-erfgenamen. Bij een inboedel beschrijft de taxateur de stukken met waarde per object of per groep, met foto's en het gekozen waardebegrip.

Wat kost een taxatie? Voorbeelden van gepubliceerde tarieven

Bronnen: de taxatietarieven van Venduehuis, de tarievenlijst 2026 van Lengkeek en de voorwaarden van Bernaerts. Bij Bernaerts krijg je de 3% terug als je binnen een jaar daar laat veilen; de verkoopcommissie is dan 12% in plaats van 15%. Een expertise aan huis is bij Bernaerts gratis als er daarna geveild wordt. Bij Venduehuis is een mondelinge inschatting op kantoor of online gratis voor een beperkt aantal objecten. Tarieven kunnen wijzigen: vraag altijd vooraf een offerte. Bij een taxatie van een inboedel per uur loont het om alles vooraf klaar te leggen: foto's, maten en herkomstpapieren. Dan gaat de tijd naar het beoordelen, niet naar zoeken.

Hoe vind je een goede registertaxateur?

In Nederland is "taxateur" een vrij beroep. De overheid stelt geen eisen, en de beëdiging van taxateurs en veilinghouders is vervallen. Iedereen mag zich dus taxateur noemen. Let daarom op registratie:

• Federatie TMV, opgericht in 1951, met ruim 300 leden. Een RegisterTaxateur legt een examen af, wordt gecertificeerd door Hobéon, haalt verplichte bijscholingspunten en wordt elke vijf jaar opnieuw gecertificeerd (informatie over Federatie TMV).
• VRT, het Verenigd Register van Taxateurs, met een kamer Kunst & Antiek. De VRT-leidraad Kunst en Antiek vraagt een schriftelijke opdracht, een bezoek ter plaatse en een registertaxateur met het juiste specialisme.

Vraag welk specialisme de taxateur heeft. Een generalist kan een inboedel goed overzien, maar voor een Delftse vaas, een klok of zilver is soms een specialist nodig. Vraag of de taxateur die zelf inschakelt. Voor de Belastingdienst of een verzekeraar is een taxateur zonder register een risico: het rapport moet overtuigen als iemand de waarde betwist.

Let op het maximum aantal objecten. Het tarief van Lengkeek voor een verzekeringstaxatie onder € 50.000 geldt bijvoorbeeld voor maximaal 20 objecten. Bij een grote inboedel loont het om vooraf af te spreken welke stukken worden beschreven.

Delfts blauw taxeren: fabrieksmerken, jaarcodes en wat echt antiek is

Bijna elk Nederlands huishouden heeft wel iets van Delfts blauw. De meeste stukken zijn souvenirs of decoratief werk. Een klein deel is antiek of gezocht bij verzamelaars. Het merk op de bodem is de eerste aanwijzing.

Het merk van Royal Delft (De Porceleyne Fles)

Volgens Royal Delft over jaarcodes en merken gebruikt De Porceleyne Fles sinds 1879 een merk met:

• een apothekersfles, met daaronder de letters JT en het woord Delft;
• links de initialen van de schilder;
• rechts een jaarcode van twee letters. De code CY staat bijvoorbeeld voor 1979.

Met de jaarcode kun je een stuk van Royal Delft dus vrij precies dateren. Royal Delft publiceert de tabel met codes op de eigen site.

Handgeschilderd of gedrukt?

Echt Delfts blauw is met de hand beschilderd. Een gedrukt decor wijst op later werk. Kijk met een vergrootglas: penseelstreken hebben dikte- en kleurverschillen, een druk is egaal of laat een raster zien.

Delfts, maar niet antiek

Volgens Delftsaardewerk.nl is Delfts aardewerk van na 1850 wel Delfts, maar niet antiek. In de 19e eeuw werd bovendien nieuw werk als antiek verkocht, soms met valse fabrieksmerken. Een oud ogend merk op de bodem is dus geen garantie.

Rode vlaggen bij Delfts blauw

• Een merk dat niet past bij de stijl of kwaliteit van de beschildering.
• Een gedrukt decor op een stuk dat als antiek wordt aangeboden.
• Een "18e-eeuws" stuk zonder enige gebruikssporen aan de bodem.
• Een verkoper die alleen het merk als bewijs noemt.

Twijfel je? Stuur een scherpe foto van de bodem en het merk mee bij je inschattingsverzoek. Voor oud Delfts aardewerk kies je bij voorkeur een taxateur met kennis van keramiek.

Wat bepaalt de waarde van antiek? Factoren en rode vlaggen

Bij elk antiek object kijkt een taxateur naar dezelfde basisvragen.

• Periode. Is het stuk echt uit de periode die het lijkt, of is het een latere versie in die stijl?
• Maker en merk. Een fabrieksmerk, keurteken of signatuur helpt bij de toeschrijving, mits het echt is.
• Kwaliteit. Vakmanschap, materiaal en afwerking maken binnen dezelfde periode een groot verschil.
• Staat. Schade, ontbrekende delen, verbouwingen en zware restauraties verlagen de waarde. Een klok die niet loopt of een meubel met houtworm vraagt extra uitleg.
• Herkomst. Aantoonbare geschiedenis, met facturen of oude foto's, wekt vertrouwen bij kopers.
• Vraag. Smaak verandert. Sommige soorten antiek zijn minder gevraagd dan vroeger, andere juist meer. Echte veilingresultaten laten dat beter zien dan prijsgidsen.

Zilver: kijk naar de keurtekens

In Nederland zijn waarmerken verplicht. Volgens het landenprofiel van de Hallmarking Convention gaat het bij zilver om de gehaltes 925, 835 en 800, bij goud om 916, 833, 750 en 585 en bij platina om 950. Zeer lichte voorwerpen zijn vrijgesteld. In België is de waarborg vrijwillig. Ontbreekt een keurteken, dan kan een spectrometertest het gehalte vaststellen. Vraag daarom bij een bod op zilver of goud altijd om zo'n test en een bon met gewicht en gehalte.

Rode vlaggen bij antiek taxeren

• Een "gratis taxatie" bij een opkoper of goudbus. Dat is een inkoopbod, en uit consumententests blijkt dat zulke biedingen ver onder de waarde kunnen liggen.
• Een gehalte dat te laag wordt opgegeven bij zilver of goud.
• Geld vragen voor een taxatie die je elders gratis krijgt.
• Een bon zonder gewicht of gehalte.
• Druk om direct te tekenen of mee te geven.
• Valse fabrieksmerken op 19e-eeuws Delfts aardewerk.
• Een taxateur zonder register, terwijl het rapport voor de fiscus of verzekeraar bedoeld is.

Onbekende termen vind je in het veilingwoordenboek.

Stappenplan: antiek of een inboedel laten taxeren

1. Bepaal je doel. Verkopen, verzekeren, erfbelasting of verdelen? Dat bepaalt of een gratis inschatting volstaat of dat je een rapport nodig hebt.
2. Gooi niets weg en geef niets mee. Ook geen dozen, papieren of losse onderdelen. Wacht tot je weet wat waardevol is.
3. Maak niets schoon. Afstoffen mag. Laat patina, oude etiketten en reparaties zitten. Zilver poetsen of meubels opnieuw lakken kan waarde kosten.
4. Maak een lijst per kamer. Met per object een korte omschrijving, maten en foto's van voor, achter, onderkant en merken.
5. Markeer twijfelgevallen. Stukken met merken, keurtekens, signaturen of een bijzonder verhaal gaan naar de inschatting.
6. Vraag twee gratis inschattingen. Bij een veilinghuis met ervaring in inboedels, en bij een specialist voor bijzondere stukken.
7. Vergelijk met echte resultaten. Bekijk het blok met echte eindbiedingen bovenaan deze pagina en de prijsindex kunst en antiek.
8. Laat zo nodig een boedeltaxatie maken. Door een registertaxateur, met een schriftelijke opdracht, een offerte vooraf en afspraken over welke stukken worden beschreven.
9. Bewaar het rapport. Het helpt bij de aangifte, bij de verdeling en bij een latere verkoop of schadeclaim.

Vier routes om antiek te laten taxeren, vergeleken

Een opkoper die alles in één keer meeneemt, is handig bij een ontruiming. Maar laat eerst de bijzondere stukken apart inschatten. Een veilinghuis kan ook een hele inboedel veilen, in kavels per soort.

Antiek in een erfenis: erfbelasting in Nederland en Vlaanderen

Antiek en inboedel in een nalatenschap tellen mee voor de erfbelasting. Ook als je de spullen houdt of verdeelt onder de erfgenamen.

Nederland

• Voor de erfbelasting geldt de waarde in het economisch verkeer op de datum van overlijden. Lees de uitleg van de Belastingdienst over de waarde van de erfenis.
• Veilingkosten mag je niet aftrekken van die waarde. Dat is het standpunt van de Kennisgroep Successiewet uit mei 2024.
• Wie een waarde stelt, moet die aannemelijk maken. Dat oordeelde de Rechtbank Gelderland op 1 september 2020. Een onderbouwd rapport van een registertaxateur is dan je sterkste bewijs.

Vlaanderen

Ook in Vlaanderen wordt de erfbelasting berekend op de waarde op de datum van overlijden. De Vlaamse overheid noemt schilderijen en juwelen uitdrukkelijk als voorbeelden van roerende goederen die meetellen (Vlaanderen.be over de erfbelasting).

Een boedeltaxatie door een registertaxateur maakt de aangifte en de verdeling eenvoudiger. Iedere erfgenaam ziet dezelfde onderbouwde waarde, en dat voorkomt discussie over wie wat krijgt.

Zelf verkopen na de taxatie

Weet je wat je antiek ongeveer waard is en wil je het verkopen? De gids antiek verkopen zet de routes op een rij: online veilen, een lokaal veilinghuis voor grote meubels en inboedels, en wat je bij zilver, klokken en ivoor moet weten. Heb je Chinees porselein tussen je spullen, lees dan ook Chinees porselein taxeren. Voor schilderijen is er schilderij taxeren.

Wil je eerst de markt volgen? In de prijsindex kunst en antiek zie je hoe prijzen zich ontwikkelen, en in de categorie kunst en antiek wat er nu wordt geveild. Via opgeld en btw bij veilingen begrijp je waarom een koper meer betaalt dan het hamerbod. Komt antiek uit een faillissement, kijk dan bij faillissementsveilingen.

Ga je zelf antiek kopen? Lees dan de gids antiek kopen.