Faillissement in België: hoe het werkt, wat anders is dan in Nederland en waar je het nakijkt

Wanneer is een onderneming in België failliet?

De regels staan in Boek XX van het Wetboek van economisch recht (WER). Volgens artikel XX.99 is een onderneming in staat van faillissement als ze aan twee voorwaarden voldoet (Legal News):

• Duurzaam opgehouden met betalen. De onderneming kan haar opeisbare schulden niet meer binnen een redelijke termijn betalen, met geld, verkoopbare bezittingen, vorderingen of financiering. Een tijdelijk tekort dat te overbruggen is, telt niet.
• Geschokt krediet. De schuldeisers hebben het vertrouwen verloren.

In Nederland zijn de voorwaarden anders geformuleerd. Daar moet een schuldeiser die een faillissement aanvraagt onder meer laten zien dat er minstens twee schulden zijn bij verschillende schuldeisers, waarvan er één opeisbaar is, en de aanvraag loopt via een advocaat (Ondernemersplein).

Aangifte van faillissement: binnen een maand, via RegSol

Een onderneming die is opgehouden met betalen, moet zelf aangifte van faillissement doen binnen een maand nadat ze is opgehouden te betalen. Die aangifte gebeurt elektronisch via RegSol, het Centraal Register Solvabiliteit. Alleen als dat niet lukt, kan het op papier bij de griffie (Legal News). Ook een schuldeiser kan het faillissement van een onderneming vragen.

Bevoegd is de ondernemingsrechtbank. In Nederland is dat de gewone rechtbank, team insolventie.

Het vonnis: curator, rechter-commissaris en Staatsblad

Stelt de rechtbank vast dat de voorwaarden vervuld zijn, dan spreekt ze het faillissement uit in een vonnis. Vanaf dat moment verliest de ondernemer het beheer over zijn vermogen (Legal News).

• Curator. Een of meer advocaten met een bijzondere opleiding. De curator beheert en verkoopt de activa, controleert de schulden en verdeelt de opbrengst. Hij moet het mandaat uiterlijk de eerste werkdag na de aanstelling aanvaarden (artikel XX.126 WER).
• Rechter-commissaris. Een rechter die toezicht houdt op de curator en toestemming geeft voor bepaalde handelingen, zoals het aanvaarden van een bod.
• Belgisch Staatsblad. Het faillissement wordt bekendgemaakt in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad (Securex). Vanaf die publicatie lopen onder meer de termijnen voor derdenverzet en hoger beroep.

Ook in Nederland stelt de rechtbank een curator en een rechter-commissaris aan. Het grote verschil zit in de administratie: in België loopt het hele dossier via RegSol, in Nederland worden faillissementen ingeschreven in het Centraal Insolventieregister. Meer over de rol van de curator in beide landen lees je in curator bij faillissement.

Tijdlijn: wat gebeurt er wanneer?

De termijnen uit het Wetboek van economisch recht bepalen het ritme van een Belgisch faillissement. Op een rij, met de bronnen die in de rest van deze gids staan:

Voor kopers betekent dit: tussen het vonnis en de eerste veiling van de inventaris zitten meestal enkele weken. Houd een bedrijf in de gaten via de faillissement-zoeker als je wacht op de verkoop.

Schuldeisers: aangifte en verificatie

Wie geld te goed heeft van een failliete onderneming, dient een aangifte van schuldvordering in via RegSol. Het verloop:

1. Termijn in het vonnis. In principe dertig dagen; later indienen kan tot één jaar na het faillissementsvonnis (ACLVB).
2. Verificatie. De curator legt een eerste proces-verbaal van verificatie neer op de datum uit het vonnis, en aanvullende na zes en twaalf maanden (artikel XX.161 WER, volgens de leidraad van de ondernemingsrechtbanken Antwerpen en Limburg).
3. Standpunt. Een vordering wordt aanvaard, aangehouden of betwist. Over een betwiste vordering beslist uiteindelijk de rechtbank.
4. Afsluiting. Is er genoeg opbrengst, dan maakt de curator een rangregeling. Is er te weinig, dan wordt het faillissement gesloten en krijgen gewone schuldeisers niets (Legal News).

Ben je als consument getroffen door het faillissement van een winkel of webshop, lees dan bestelling bij een failliet bedrijf.

Werknemers en leveranciers bij een Belgisch faillissement

Werknemers

Werknemers van een failliete onderneming dienen hun loon en vergoedingen ook in als schuldvordering. Daarnaast is er het Fonds Sluiting Ondernemingen (FSO), een openbare instelling die werknemers bij de sluiting van een onderneming onder meer een sluitingsvergoeding, contractuele vergoedingen en een overbruggingsvergoeding uitbetaalt (ACLVB).

Neemt een koper de activa over, dan kiest die zelf welke werknemers hij in dienst neemt (cao nr. 32bis). De overname van activa moet in principe binnen twee maanden na het faillissement gebeuren, met mogelijke verlenging (FOD Werkgelegenheid).

Leveranciers met eigendomsvoorbehoud

Een leverancier die in zijn voorwaarden een eigendomsvoorbehoud heeft, blijft eigenaar van wat hij leverde tot de factuur is betaald (Securex). Wie zijn goederen terug wil, moet dat volgens Legal News doen vóór de termijn in het vonnis verstrijkt. Curatoren verkopen goederen waarop zo'n voorbehoud kan rusten daarom niet vóór het eerste proces-verbaal van verificatie. Dat is een van de redenen waarom de veiling van een failliet bedrijf vaak pas enkele weken na het vonnis start.

Kan de curator een gewone schuldeiser niets uitbetalen, dan bezorgt hij volgens Securex een fiscaal attest, zodat de schuldeiser de vordering fiscaal kan afboeken.

De verdachte periode: wat de curator kan terugdraaien

De curator onderzoekt ook wat er vlak vóór het faillissement is gebeurd. Belangrijk is de verdachte periode: de tijd tussen de datum waarop de onderneming ophield te betalen en het faillissementsvonnis. Standaard legt de rechtbank die datum gelijk met het vonnis, maar de curator kan vragen om ze tot zes maanden vóór het vonnis terug te leggen (Legal News).

Volgens artikel XX.111 WER zijn deze handelingen uit de verdachte periode niet tegenstelbaar aan de boedel:

• overdrachten of prestaties zonder tegenprestatie, of met een tegenprestatie die duidelijk onevenwichtig is in het nadeel van de onderneming;
• betalingen van schulden die nog niet opeisbaar waren, ook als er niet met geld werd betaald, bijvoorbeeld door voorraad af te geven;
• nieuwe zekerheden, zoals een hypotheek, voor een bestaande schuld.

Andere handelingen tegen betaling kan de curator via de rechtbank laten vernietigen als de tegenpartij wist dat de onderneming haar betalingen had gestaakt (artikel XX.112 WER). Wie iets moet teruggeven, kan wat hij zelf heeft betaald alleen nog als schuldvordering indienen.

Voor kopers: machines of voorraad die je vlak vóór een faillissement goedkoop rechtstreeks van de onderneming koopt, kunnen op die manier terug in de boedel belanden. Koop je na het vonnis op een veiling die de curator heeft georganiseerd, dan speelt dat niet.

Hoe de activa op een veiling terechtkomen

De curator verkoopt de bezittingen om de schuldeisers te betalen. De leidraad van de ondernemingsrechtbanken Antwerpen en Limburg geeft een goed beeld van hoe dat in de praktijk gaat:

• Openbare verkoop is de regel. Onderhandse verkoop is de uitzondering en vraagt een gemotiveerd verzoek.
• Online telt als openbaar. Een online veiling geldt als openbare verkoop, met de gewone formaliteiten.
• Veilinghuizen met lastenboek. Curatoren mogen alleen samenwerken met veilinghuizen die het lastenboek van de rechtbank hebben ondertekend. De curator houdt de leiding.
• Timing. De verkoop kan in principe beginnen na het eerste proces-verbaal van verificatie. Bederfelijke of snel in waarde dalende goederen mogen eerder worden verkocht, met toestemming van de rechter-commissaris (artikel XX.142 WER).
• Vastgoed. Gebouwen en grond worden verkocht via een notaris die de rechter-commissaris aanwijst.

Roerende goederen zoals machines, bedrijfswagens, inrichting en voorraad gaan daardoor vaak naar online veilinghuizen die in België actief zijn. Ook in Nederland verkopen curatoren veel via veilinghuizen; zie faillissementsveilingen uitgelegd.

Hieronder zie je kavels uit faillissementen die nu online staan, ook bij veilinghuizen in België.

Nu op veiling bij de veilinghuizen die Geveild.com volgt · Naar het faillissementscentrum

Troostwijk

Veiling · 45 kavels

Faillissement Essensuals Hairdressing Den Haag B.V

Nog 10 uur 31 min do 12 nov 10:00Den Haag

Troostwijk

Veiling · 29 kavels

Faillissement Toni&Guy Holland B.V. en Faillissement Toni&Guy Utrecht B.V

Nog 10 uur 31 min do 12 nov 10:00Utrecht

Troostwijk

Veiling · 348 kavels

Voertuigen, gereedschappen, aannemersmaterialen en badkamerinrichting wegens faillissement

Nog 14 uur 31 min do 12 nov 14:00Lummen (BE)

Vavato

Veiling · 348 kavels

Voertuigen, gereedschappen, aannemersmaterialen en badkamerinrichting wegens faillissement

Nog 14 uur 31 min do 12 nov 14:00Lummen (BE)

Troostwijk

Veiling · 32 kavels

Horecazaak wegens faillissement

Nog 1 dag 14 uur vr 13 nov 14:00Dendermonde (BE)

Troostwijk

Veiling · 202 kavels

Partij wijnen wegens faillissement Credo Wines bv

Nog 1 dag 14 uur vr 13 nov 14:00Mollem (BE)

Vavato

Veiling · 98 kavels

Izy Coffee Nazareth wegens faillissement

Nog 1 dag 14 uur vr 13 nov 14:00Nazareth - De Pinte (BE)

Vavato

Veiling · 202 kavels

Partij wijnen wegens faillissement Credo Wines bv

Nog 1 dag 14 uur vr 13 nov 14:00Mollem (BE)

Eenmanszaak failliet: kwijtschelding van de restschulden

Gaat een zelfstandige met een eenmanszaak failliet, dan blijft de vraag wat er met de schulden gebeurt die na de verdeling overblijven. Voor faillissementen die zijn geopend na 1 september 2023 krijgt de gefailleerde natuurlijke persoon de kwijtschelding automatisch bij de sluiting van het faillissement; een verzoek is niet meer nodig (artikel XX.173 WER, volgens Legal News).

• Bezwaar. Schuldeisers, de curator of het openbaar ministerie kunnen bezwaar maken. De rechtbank kan de kwijtschelding dan geheel of gedeeltelijk weigeren, maar alleen als de bezwaarmaker bewijst dat er kennelijk grove fouten zijn gemaakt die tot het faillissement hebben bijgedragen, of dat de ondernemer bewust onjuiste informatie heeft gegeven.
• Niet kwijtgescholden. Onderhoudsgeld, schadevergoeding voor overlijden of lichamelijke schade die de ondernemer heeft veroorzaakt, en strafrechtelijke boetes. Ook schulden die tijdens het faillissement of uit een nieuwe beroepsactiviteit ontstaan, vallen erbuiten.

Voor schuldeisers betekent dit dat een vordering op een eenmanszaak na de sluiting meestal definitief verloren is. Dien je aangifte dus op tijd in via RegSol.

Waar kijk je na of een Belgisch bedrijf failliet is?

Alle lopende faillissementsveilingen staan samen in het faillissementscentrum, en per bedrijf in failliete bedrijven van A tot Z.

Nederland en België naast elkaar

Meer over werknemers en overnames lees je in doorstart na faillissement.

Een voertuig kopen uit een Belgisch faillissement

Bedrijfswagens en personenwagens zijn vaak de duurste kavels op een faillissementsveiling. Wie zo'n voertuig in Vlaanderen op zijn naam wil inschrijven, krijgt te maken met de tweedehandskeuring (Vlaanderen.be):

• Verplicht vóór de inschrijving op naam van de nieuwe eigenaar, voor onder meer personenwagens, lichte vrachtwagens, kampeerauto's en motorfietsen boven 125 cc.
• Kosten. € 52,10 voor een visuele keuring, € 74,40 voor een volledige keuring.
• Termijn. De aanvraag tot inschrijving is twee maanden geldig: het voertuig moet binnen twee maanden na de keuring op naam van de koper staan.
• Papieren. Na de keuring krijg je onder meer een keuringsbewijs, het tweedehandsrapport, de Car-Pass en de aanvraag tot inschrijving. Vraag het veilinghuis vooraf of het inschrijvingsbewijs en het gelijkvormigheidsattest aanwezig zijn; zonder die stukken wordt keuren en inschrijven lastig.
• Wijziging vanaf 2027. Vanaf 1 januari 2027 verdwijnt de verplichte tweedehandskeuring bij verkoop binnen België. Voor ingevoerde voertuigen blijft ze verplicht.

Wil je het voertuig in Nederland registreren, reken dan op de procedure voor invoer bij de RDW. Meer over voertuigen op een veiling lees je in faillissementsveiling kopen.

Kopen op een Belgische faillissementsveiling

Wil je meebieden, lees dan altijd de veilingvoorwaarden van het veilinghuis: hoeveel opgeld je betaalt, hoe de btw wordt berekend, wanneer de kijkdag is en binnen welke termijn je moet betalen en ophalen. De praktische stappen staan in faillissementsveiling kopen, de kosten in opgeld en btw bij veilingen. Kom je uit Nederland, reken dan ook de reistijd naar het ophaaladres mee.

Deze gids is algemene informatie en geen juridisch advies. Voor je eigen situatie kun je terecht bij een advocaat.