Dit is een traditioneel landbouwwerktuig dat tot het begin van de 20e eeuw veelvuldig op boerderijen werd gebruikt om melkvet of room om te zetten in boter.

Werking en Onderdelen

De ton (de kuip)

Dit is de hoge, cilindrische houten ton die bijeen wordt gehouden door ijzeren of houten hoepels. Hierin werd de gerijpte room gegoten. Hoogte : 104 cm.

De karnstok met kruis/schijf

Rechts van de ton staat de plunjerstok. Aan het uiteinde zit een geperforeerde houten schijf (of een houten kruis) met gaten. Hoogte : 111 cm.

Het proces

De stok werd door het gat in het deksel gestoken. Door de stok handmatig en ritmisch op en neer te bewegen (het zogenaamde 'karnen'), sloegen de vetbolletjes in de room kapot en klonterden ze samen tot boter. Wat overbleef na het scheiden van het vet was karnemelk.

Dergelijke voorwerpen zijn tegenwoordig erg populair als rustieke en primitieve decoratie (wabi-sabi of boerderijstijl) in het interieur.