Onderwerp en historische achtergrond

Olga Khokhlova werd in 1891 geboren in het toenmalige Russische Rijk, op het grondgebied van het huidige Oekraïne. Zij was een professioneel opgeleide balletdanseres die deel uitmaakte van de beroemde Ballets Russes van Sergej Diaghilev.

Olga ontmoette Pablo Picasso in 1917, tijdens zijn betrokkenheid bij het ballet Parade, waarvoor hij onder meer decors en kostuums ontwierp. Het paar trouwde in 1918 en kreeg in 1921 een zoon, Paulo Picasso.

Olga speelde een belangrijke rol in het persoonlijke en maatschappelijke leven van de kunstenaar. Haar achtergrond als balletdanseres, haar klassieke uitstraling en hun gezamenlijke gezinsleven kwamen op verschillende manieren tot uitdrukking in Picasso's schilderijen en tekeningen.

De relatie verslechterde in de loop van de jaren twintig en eindigde in een feitelijke scheiding in 1935. Hoewel zij niet meer samenleefden, bleven Olga en Picasso juridisch gehuwd tot haar overlijden in 1955.

Het boek benadert Olga niet uitsluitend als echtgenote en kunstenaarsmodel, maar belicht ook haar zelfstandige levensgeschiedenis, haar familiebanden en haar ervaringen tegen de achtergrond van de politieke en maatschappelijke veranderingen in Europa.

Pablo Picasso en zijn artistieke ontwikkeling

Pablo Picasso (1881–1973) was een Spaanse schilder, tekenaar, beeldhouwer en graficus en behoort tot de belangrijkste kunstenaars van de twintigste eeuw. Samen met Georges Braque speelde hij een centrale rol in de ontwikkeling van het kubisme.

Zijn omvangrijke oeuvre omvat verschillende opeenvolgende en deels overlappende stijlperiodes, waaronder de Blauwe Periode, de Roze Periode, het kubisme, de neoklassieke fase en zijn latere experimentele en surrealistisch beïnvloede werk.

De periode waarin Picasso samenleefde met Olga valt grotendeels samen met een belangrijke verschuiving in zijn artistieke benadering.

Vanaf circa 1917 ontwikkelde hij, naast zijn kubistische werk, een hernieuwde belangstelling voor klassieke vormen, evenwichtige composities en herkenbare menselijke figuren. Deze ontwikkeling wordt doorgaans aangeduid als zijn neoklassieke periode.

Zijn vroege portretten van Olga kenmerken zich door een relatief naturalistische weergave, zorgvuldig getekende gezichten, zachte kleurstellingen en een beheerste compositie. De invloed van klassieke en renaissancekunst is in verschillende werken herkenbaar.

In de loop van de jaren twintig en dertig veranderde zijn beeldtaal. De menselijke figuur werd steeds vaker opgebouwd uit vervormde lichaamsdelen, hoekige contouren, verschoven perspectieven en expressieve kleurvlakken. Ook Olga's verschijning onderging in zijn werk een duidelijke stilistische transformatie.

De publicatie onderzoekt deze veranderingen in samenhang met Picasso's persoonlijke omstandigheden en de ontwikkeling van hun huwelijk.

Korte inhoud

Het boek behandelt de gezamenlijke levensjaren van Olga Khokhlova en Pablo Picasso tussen 1917 en 1935 en onderzoekt hoe hun relatie zichtbaar werd in het werk van de kunstenaar.

Aan de hand van schilderijen, tekeningen, grafische werken, historische foto's, persoonlijke brieven en archiefdocumenten wordt het verhaal van Olga gereconstrueerd.

Een belangrijk uitgangspunt vormt de persoonlijke reiskoffer van Olga, waarin na haar overlijden verschillende documenten en herinneringen werden bewaard. Deze verzameling bevatte onder meer foto's uit haar carrière als danseres, familiecorrespondentie en documenten uit haar jaren met Picasso.

Het archief biedt inzicht in Olga's Russische familieachtergrond, haar ervaringen als balletdanseres, haar gezinsleven en de sociale omgeving waarin zij zich met Picasso bewoog.

Tegelijkertijd volgt het boek de ontwikkeling van Picasso's voorstellingen van Olga: van de ingetogen en klassiek geïnspireerde portretten uit de eerste huwelijksjaren tot de sterker vervormde en expressieve afbeeldingen uit de latere periode.

De publicatie verbindt daardoor kunsthistorisch onderzoek met een biografische reconstructie en plaatst Picasso's artistieke ontwikkeling binnen de bredere Europese geschiedenis van het interbellum.

Opbouw en illustraties

De publicatie is opgevat als een wetenschappelijk onderbouwde tentoonstellingscatalogus waarin tekstuele bijdragen worden gecombineerd met uitgebreide beeldreeksen.

Het boek bevat kunsthistorische essays, biografische toelichtingen, archiefmateriaal en reproducties van werken van Pablo Picasso.

De afgebeelde kunstwerken omvatten zowel ingetogen portretten en klassieke figuurstudies als kubistische composities en latere, expressief vervormde voorstellingen.

Daarnaast bevat de catalogus historische zwart-witfoto's, tentoonstellingsbeelden, persoonlijke documenten en reproducties van tekeningen en grafisch werk.

De vormgeving is ruim opgezet, met overwegend witte pagina's, duidelijk gescheiden tekstgedeelten en afbeeldingen van uiteenlopende formaten. Sommige kunstwerken worden paginagroot of over twee tegenoverliggende pagina's weergegeven, zodat compositie, lijnvoering en kleurgebruik uitgebreid zichtbaar zijn.

De combinatie van archiefmateriaal en kunstwerken maakt het mogelijk de persoonlijke geschiedenis van Olga naast de artistieke ontwikkeling van Picasso te volgen.

Redactie en curatoren

De wetenschappelijke en redactionele leiding van de publicatie berustte bij drie personen die vanuit verschillende achtergronden betrokken waren bij het onderzoek naar Picasso en Olga Khokhlova.

Émilia Philippot was conservator bij het Musée national Picasso-Paris. Zij was betrokken bij de ontwikkeling van de tentoonstelling en het kunsthistorische onderzoek naar Olga's plaats binnen het oeuvre van Picasso.

Joachim Pissarro is kunsthistoricus, curator en auteur, gespecialiseerd in moderne en hedendaagse kunst. Hij is verbonden geweest aan Hunter College in New York en heeft verschillende publicaties en tentoonstellingsprojecten over kunst uit de negentiende en twintigste eeuw verzorgd.

Bernard Ruiz-Picasso is een kleinzoon van Pablo Picasso en medeoprichter van de Fundación Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte (FABA). Via deze stichting is hij betrokken bij het behoud, het onderzoek en de presentatie van werken en archiefmateriaal die verband houden met Picasso en zijn familie.

Hun gezamenlijke redactie brengt museaal onderzoek, kunsthistorische interpretatie en toegang tot familiearchieven samen.

Uitgever en publicatie

De catalogus werd gepubliceerd door Gallimard in samenwerking met het Musée national Picasso-Paris.

Gallimard is een Franse uitgeverij, opgericht in 1911 door Gaston Gallimard. De uitgeverij geniet internationale bekendheid door haar literaire publicaties, essays, historische werken en kunstboeken.

Het Musée national Picasso-Paris is gevestigd in het Hôtel Salé in Parijs en beheert een omvangrijke verzameling schilderijen, sculpturen, tekeningen, grafische werken en archiefmateriaal van Pablo Picasso.

De Engelstalige editie uit 2019 sluit aan bij de verdere internationale presentatie van de tentoonstelling, waaronder die in het Museo Picasso Málaga. De oorspronkelijke Franse tentoonstellingscatalogus verscheen in 2017.

Uitvoering en vormgeving

Het boek is uitgevoerd als een grootformaat hardcover met een stevige band en een rijk geïllustreerd binnenwerk.

De