Het boek bespreekt hoe kunstenaars en ontwerpers rond de overgang van de 19e naar de 20e eeuw afstand namen van historische stijlimitaties en zochten naar een eigentijdse vormentaal.

De publicatie behandelt architectuur, meubelkunst, interieurontwerp, metaalwerk, goud- en zilversmeedkunst, keramiek, glas, grafiek en schilderkunst. Hierdoor ontstaat een breed overzicht van de manier waarop de vernieuwingsgedachte van de Jugendstil zich uitstrekte over vrijwel alle gebieden van kunst en vormgeving.

Thematiek

Een belangrijk uitgangspunt is het streven naar een samenhang tussen kunst en leven. Kunstenaars en ontwerpers wilden niet uitsluitend afzonderlijke kunstwerken maken, maar complete leefomgevingen vormgeven waarin architectuur, meubels, gebruiksvoorwerpen en decoratie op elkaar waren afgestemd.

Daarnaast besteedt het boek veel aandacht aan de tegenstelling tussen organische en geometrische vormgeving. In sommige nationale varianten overheersen vloeiende lijnen, bloemen, planten en vrouwelijke figuren, terwijl andere stromingen juist een strakker en constructiever karakter hebben.

Ook de invloed van symbolisme, natuurvormen, ambacht, industriële productie en nieuwe ideeën over wonen en interieur wordt behandeld.

Internationale opbouw

Het boek volgt de Jugendstil in verschillende landen en regio’s. Daarbij komen onder meer Schotland, Engeland, Frankrijk, Nederland, België, Italië, Spanje, Rusland, Scandinavië, Duitsland, Oostenrijk en de Verenigde Staten aan bod.

Door deze geografische opbouw wordt duidelijk dat de beweging verschillende benamingen en verschijningsvormen kende. In Frankrijk en België wordt doorgaans gesproken van Art Nouveau, in Duitsland van Jugendstil, in Oostenrijk van Secession, terwijl in Groot-Brittannië onder meer de invloed van de Arts and Crafts-beweging zichtbaar blijft.

Ondanks deze verschillen toont het boek hoe een gemeenschappelijke vernieuwingsdrang deze nationale ontwikkelingen met elkaar verbindt.

Belangrijke kunstenaars en ontwerpers

De publicatie besteedt aandacht aan bekende vertegenwoordigers zoals Charles Rennie Mackintosh, Edvard Munch, Josef Hoffmann, Antoni Gaudí, René Lalique en Louis Comfort Tiffany. Daarnaast worden talrijke minder bekende kunstenaars, ontwerpers en ateliers besproken om een breder beeld van de internationale beweging te geven.

Bij architectuur en interieur ligt de nadruk niet alleen op individuele gebouwen, maar ook op meubels, gebruiksvoorwerpen en totaalconcepten. Bij de toegepaste kunsten komen onder meer glas, zilverwerk, keramiek en sierkunst uitgebreid aan bod.

Gabriele Fahr-Becker

Gabriele Fahr-Becker is kunsthistorica en gespecialiseerd in kunst en vormgeving van rond 1900. In deze publicatie combineert zij kunsthistorische analyse met een breed overzicht van de culturele en maatschappelijke achtergrond van de Jugendstil.

Haar benadering is zowel thematisch als geografisch. Daardoor wordt de Jugendstil niet alleen als decoratieve stijl gepresenteerd, maar ook als onderdeel van de modernisering van kunst, architectuur en samenleving aan het einde van de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw.

Opbouw

Het boek is opgebouwd uit afzonderlijke hoofdstukken over landen, kunstcentra, kunstenaars en toegepaste kunsten. Tekstblokken worden afgewisseld met grote illustraties, objectfoto’s, architectuurbeelden en reproducties van schilderijen en grafiek.

Op de afgebeelde pagina’s zijn onder meer meubels, glaswerk, zilver, beeldhouwkunst, grafische ontwerpen en schilderijen zichtbaar. Hierdoor wordt de diversiteit van de Jugendstil niet alleen beschreven maar ook visueel gedocumenteerd.

Vormgeving

De vormgeving is ruim en beeldgericht. Veel objecten worden groot weergegeven, soms paginavullend, terwijl andere afbeeldingen worden gecombineerd met verklarende teksten en onderschriften.

De publicatie maakt gebruik van een rustige bladspiegel met meerdere tekstkolommen, brede marges en een groot aantal kleurenillustraties. De foto's tonen zowel complete kunstwerken als details, waardoor materiaalgebruik, ornamentiek en constructie goed zichtbaar zijn.

Door het grote formaat en het brede illustratieprogramma functioneert het boek zowel als kunsthistorische studie als visueel naslagwerk over de Jugendstil.

Periode en stijl

De behandelde periode ligt hoofdzakelijk tussen ca. 1890 en 1914. De Jugendstil vormt een belangrijke overgang tussen het historisme van de 19e eeuw en de moderne vormgeving van de 20e eeuw. Kenmerkend zijn onder meer organische lijnen, gestileerde plantenmotieven, asymmetrie, decoratieve vlakwerking en het streven naar een samenhangend ontwerp.

Tegelijk laat het boek zien dat de stijl zich niet overal op dezelfde manier ontwikkelde. In sommige gebieden bleef de nadruk liggen op ornament en natuurvormen, terwijl elders een meer geometrische en functionele benadering ontstond die vooruitwees naar het modernisme.

Specificaties

Titel

Jugendstil

Auteur

Gabriele Fahr-Becker

Uitgever

Könemann

Onderwerp

internationale Jugendstil / Art Nouveau

Periode

ca. 1890–1914

Taal

Nederlands

Uitvoering

gebonden, rijk geïllustreerd kunstboek met stofomslag

Aantal pagina’s

424

Hoogte

32 cm

Breedte

28 cm

Gewicht

3,12 kg

ISBN

3-89508-446-8

Genre

kunsthistorische monografie / naslagwerk