Bijzondere aandacht gaat uit naar het eigenzinnige karakter van Gent, dat door de eeuwen heen een belangrijke rol speelde in politieke conflicten, stedelijke vrijheidsbewegingen en maatschappelijke veranderingen.

Inhoud en opbouw

Het boek is opgebouwd rond drie hoofdthema's: geschiedenis, kunst en cultuur. De historische ontwikkeling van Gent vormt de chronologische basis, aangevuld met thematische bijdragen over het artistieke en culturele erfgoed van de stad.

Het historische gedeelte begint bij de prehistorische bewoning en de vroegste nederzettingen aan de samenvloeiing van Schelde en Leie. Vervolgens komen de ontwikkeling van de middeleeuwse handelsstad, de invloed van de abdijen, de opkomst van de lakennijverheid en de groeiende macht van de stedelijke gemeenschap aan bod.

De auteurs behandelen onder meer de conflicten tussen de Gentse burgerij en de landsheren, de politieke betekenis van de stad tijdens de Bourgondische en Habsburgse periode en de ingrijpende religieuze en maatschappelijke veranderingen van de 16e eeuw. Ook de daaropvolgende economische ontwikkelingen, de industrialisering in de 19e eeuw en de sociale en politieke veranderingen van de moderne tijd worden besproken.

Het kunsthistorische gedeelte belicht de ontwikkeling van de Gentse beeldende kunsten, van middeleeuwse religieuze kunst en de Vlaamse Primitieven tot de schilderkunst, beeldhouwkunst en toegepaste kunsten van latere eeuwen. Onderwerpen zoals architectuur, kunstambachten, textielproductie en artistieke vernieuwingsbewegingen worden in hun historische context geplaatst.

Daarnaast behandelt de publicatie het culturele leven van Gent, met aandacht voor onderwijs, religieuze instellingen, intellectuele stromingen, literatuur, stedelijke tradities en de ontwikkeling van culturele verenigingen en instellingen.

Het geheel vormt een historische en cultuurhistorische synthese waarin Gent wordt voorgesteld als een stad met een uitgesproken eigen identiteit en een langdurige traditie van stedelijke zelfstandigheid en maatschappelijk engagement.

Schrijfstijl en wetenschappelijke benadering

De teksten zijn geschreven in een historisch-wetenschappelijke, beschrijvende en analytische stijl. De auteurs combineren historische feiten en gebeurtenissen met bredere interpretaties van de politieke, economische en culturele ontwikkeling van de stad.

De hoofdstukken zijn opgebouwd uit doorlopende teksten met duidelijke onderverdelingen, aangevuld met verklarende bijschriften en verwijzingen naar historische bronnen. De bijdragen richten zich zowel tot lezers met een belangstelling voor lokale en regionale geschiedenis als tot onderzoekers van kunst, cultuur en stedelijke ontwikkeling.

De schrijfstijl is informatief en inhoudelijk gedetailleerd, met een nadruk op historische samenhang en de onderlinge invloed van maatschappelijke, economische en artistieke ontwikkelingen.

Redactionele leiding en medewerkers

De publicatie kwam tot stand onder leiding van Johan Decavele (1943–2021), Belgisch historicus en archivaris, die jarenlang verbonden was aan het Gentse Stadsarchief en bekendstaat om zijn onderzoek naar de geschiedenis van Gent en de religieuze en maatschappelijke ontwikkelingen in de 16e eeuw.

Voor dit werk bracht Decavele een groep historici, kunsthistorici en andere specialisten samen. De verschillende auteurs behandelen onderwerpen binnen hun eigen onderzoeksgebied, waardoor het boek een multidisciplinaire opbouw heeft.

Tot de medewerkers behoren Herman Balthazar, Marc Boone, Hilda Coppejans-Desmedt, Lieven Daenens, Bart De Baere, Georges Declercq, Elisabeth Dhanens, Erik Duverger, Robert Hoozee, Marie Christine Laleman, Micheline Lesaffre, Ludo Milis, Walter Prevenier, Hugo Thoen, Geert Van Doorne, Antonin Van Elslander, Paul Van Peteghem en Adriaan Verhulst.

De bijdragen omvatten onder meer archeologie, middeleeuwse geschiedenis, economische en sociale geschiedenis, kunstgeschiedenis, architectuur en cultuurwetenschappen.

Het boek bevat een voorwoord van R.C. Van Caenegem, de Belgische historicus en rechtshistoricus, en een nawoord van Gaston Geens, destijds voorzitter van de Vlaamse Regering.

Fotografie en illustraties

Een belangrijk onderdeel van de publicatie is het uitgebreide beeldmateriaal, dat bestaat uit kleurenfoto's, zwart-witfoto's en reproducties van historische en artistieke documenten.

De afbeeldingen tonen onder meer schilderijen, beeldhouwwerken, kerkelijke kunstvoorwerpen, handschriften, wandtapijten, archeologische vondsten, historische stadsgezichten, gebouwen en architecturale details. Daarnaast zijn historische prenten, kaarten en archiefdocumenten opgenomen.

De fotografische opnamen en kunstreproducties zijn geïntegreerd in de historische en kunsthistorische hoofdstukken en voorzien van verklarende bijschriften. Ze dienen zowel ter illustratie van de besproken onderwerpen als voor de documentatie van het Gentse kunst- en cultuurpatrimonium.

De afwisseling tussen overzichtsbeelden, detailopnamen en historische reproducties maakt het mogelijk om de ontwikkeling van de stad en haar artistieke erfgoed vanuit verschillende invalshoeken te bestuderen.

Vormgeving en uitvoering

Het boek is uitgevoerd als een monumentale gebonden hardcover in groot formaat, met een geïllustreerde stofomslag en een bijbehorende zwarte beschermcassette.

De stofomslag toont een historisch geschilderd stadsgezicht van Gent, met een dichtbebouwde middeleeuwse stad, kerktorens, versterkingen en waterlopen. De titel is in grote witte letters over de afbeelding geplaatst, met daaronder de ondertitel Apologie van een rebelse stad.

De binnenzijde is vormgegeven volgens de traditie van rijk geïllustreerde kunsthistorische standaardwerken uit de tweede helft van de 20e eeuw. De typografie is klassiek en overzichtelijk, met schreefletters voor de hoofdtekst en duidelijke titels en tussenkoppen.

De tekst is grotendeels in kolommen gezet en wordt afgewisseld met afbeeldingen in verschillende formaten. Sommige illustraties nemen een volledige pagina of een groot gedeelte van een dubbele pagina in beslag, terwijl kleinere reproducties en detailfoto's direct bij de bijbehorende tekst zijn geplaatst.

De ruime bladspiegels, het gebruik van kwalitatief papier en de combinatie van kleuren- en zwart-witillustraties sluiten aan bij de verzorgde boekproductie waarvoor Mercatorfonds bekendstaat.

De bijbehorende zwarte cassette beschermt de band en de stofomslag en vormt samen met het boek één geheel.

Uitgeverij Mercatorfonds

Mercatorfonds is een Belgische uitgeverij die gespecialiseerd is in kunstboeken, kunsthistorische monografieën, museumcatalogi en omvangrijke geïllustreerde publicaties over geschiedenis, architectuur en cultureel erfgoed.

De uitgeverij werd in de jaren 1960 opgericht en ontwikkelde zich tot een belangrijke uitgever van kunsthistorische werken in België. Haar publicaties worden gekenmerkt door een combinatie van wetenschappelijke bijdragen, uitgebreide beeldredactie, verzorgde fotografie en hoogwaardige druk- en bindtechnieken.

Gent – Apologie van een rebelse stad, uitgegeven in Antwerpen in 1989, sluit aan bij deze uitgeeftraditie. De publicatie combineert historisch onderzoek en kunsthistorische documentatie in een omvangrijk boekwerk dat zowel als leesboek, documentatiewerk en naslagwerk kan worden gebruikt.

Afmetingen en specificaties

Titel